روح البيان : يعنى بيدرنگ و نينديشيده بفرمان من گوش شتر و گاو و گوسفند خود را مىبرند و آنها را نشانه دار ميكنند كه خود از آن بهره مند نشوند و براى بتها و خداوندهاشان رها و آزاد باشند . عبده : مقصود آن است : گوش بعضى حيوانات خود را ميبريدند و يا آن را گشاده ميشكافتند و از باركردن و ديگر استفاده ها صرف نظر ميكردند ، چون متعلَّق ، ببتها شده است ، و اين خود از مهمترين اعمال بيخردانه ى بتپرستان بوده است كه موجب اختصاص بذكر شده است ، و گر نه جمله ى سابق كه « لأُضِلَّنَّهُمْ » باشد شامل همه ى كارهاى غلط و ضلالت آنها است ، ولى چون اين عمل از همه سخيفتر بوده است نام برده شده است . « وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّه » 119 طبرى : ابن عبّاس اخته كردن حيوانات را زشت ميدانست و ميگفت : اين جمله ها براى زشتى اين كار نازل شده است ، و از مجاهد و سدّى و ضحّاك نقل كرده‌اند : مقصود از « خَلْقَ اللَّه » دين خدا است ، چون در آيت ديگر است « فِطْرَتَ اللَّه الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّه ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ » و فطرت و خلق يعنى دين . مجمع : از امام صادق عليه السّلام روايت شده است : يعنى دين و فرمان خدا را عوض ميكنند ، و از زجّاج نقل شده است : يعنى بهره و استفاده ى از ماه و خورشيد و سنگها را تغيير دادند و سود آنها را در پرستش آنها دانستند . ابو الفتوح نوشته است : و روايت صادق و باقر عليهما السّلام است كه مراد آن است كه دين خداى ميگردانند بتغيير و تبديل بيانش ، و بعضى ديگر گفتند كه تغيير خلق وشم « 1 » است ( با فتح واو و سكون شين نقطه دار ) و اين قول حسن بصرى است ، و ضحّاك و ابراهيم ، و در خبر آمده است « لعن اللَّه الواشمات و الموتشمات و المفلَّجات و المغيّرات » واشمات آنان باشند كه نگار كنند بر دست و بر پاى و اندام زنان به نيل و سوزن ، و موتشمات آنان كه اين فعل بخويشتن كنند ، و المفلَّجات آنان كه گوشهاى دندان بشكنند تا گشاده دندان شوند كه عرب پيوستگى دندان بفال

--> ( 1 ) وشم بمعنى خال كوبى است .